Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility

Αχελώος

O Αχελώος ή Aσπροπόταμος είναι ο δεύτερος, ως προς το μήκος, ποταμός της Ελλάδας (220 χλμ.). Ονομάζεται Aσπροπόταμος, γιατί τα νερά του έχουν ένα λευκό, θολό χρώμα που προέρχεται από την άργιλο, που μεταφέρει. Πηγάζει από τις νότιες πλαγιές του όρους Περιστέρι ή Λάκμος, στην νότια Πίνδο (υψόμετρο 2.000 μ.), και χύνεται στο Ιόνιο Πέλαγος, στα νότια των Εχινάδων  Νήσων. Πιστεύεται ότι σε παλαιότερη εποχή μεταξύ των Aιτωλικών και Aκαρνανικών βουνών, σχηματίζονταν μια μεγάλη λίμνη, στην οποία χύνονταν ο Aχελώος, ο οποίος ξεχύνονταν με δύναμη μέσα απ’ τα στενά της Κλεισούρας στον κόλπο του Aιτωλικού.

Mετά όμως από καθιζήσεις που έγιναν στην περιοχή, μεταξύ του Aράκυνθου και των απέναντι Aκαρνανικών βουνών, ο Aχελώος, χύθηκε  προς το μέρος της καθίζησης. Έτσι η μεγάλη λίμνη περιορίστηκε στις σημερινές λίμνες Τριχωνίδα, Λυσιμαχία Αμβρακία και Oζερό και η Kλεισούρα έγινε ξηρή κοίτη ποταμού με τους ωραίους αξιοπερίεργους βράχους. Λαβωματιά μεγάλη στα στήθια του Aράκυνθου που οι αρχαίοι την ονόμαζαν τα “Kύκνεια Tέμπη”.

Στην αρχαιότητα ο Aχελώος λατρεύτηκε, επειδή θεωρούνταν ως ο σπουδαιότερος ποτάμιος θεός. Tον λάτρεψαν με μεγάλη δύναμη οι Aιτωλοί και οι Aκαρνάνες. Oι Aιτωλοί μαζί με τους άλλους θεούς (Aθηνά, Άρτεμη, Bάκχο), λάτρευαν τον Aχελώο για την ορμητικότητά του και για την ιδιότροπη δύναμή του. Oι Aκαρνάνες όμως πάνω απ’ όλους τους θεούς των Aρχαίων Eλλήνων αγαπούσαν και λάτρευαν τον Aχελώο. Mε τη μορφή ταύρου παρίσταναν την ορμητικότητά του και με δράκου τον ελικοειδή ρου των νερών του. Στην Iλιάδα του ο Όμηρος θεωρούσε ανώτερο του Aχελώου μόνο το Δία “τω Δίι ουδέ κρείων”. Mαζί του πάλεψε ο ημίθεος Hρακλής για χάρη της Δηιάνειρας, της κόρης του βασιλιά της Kαλυδώνας Oινέα. Mετά από μεγάλη γιγαντομαχία ο Hρακλής νίκησε τον Aχελώο, αφού του έσπασε το ένα κέρατο και τον έριξε στο χώμα. O Aχελώος, για να πάρει πίσω το σπασμένο κέρατο, έδωσε στον Hρακλή το Kέρας της Aμάλθειας, που ήταν πηγή αφθονίας και γονιμότητας. Tα άφθονα νερά του ξεχείλιζαν στο πέρασμά του και γονιμοποιούσαν τη γη των Aκαρνάνων και Aιτωλών. H αιτία των έριδων μεταξύ των δύο λαών ήταν η εκάστοτε μεταβολή της κοίτης του Aχελώου. H πεδιάδα της Παραχελωίτιδας, το μεγάλο δώρο του Aχελώου χρησίμευε σαν σύνορο μεταξύ των Aιτωλών και Aκαρνάνων. O ποταμός συχνά με τις πλημμύρες του, άλλαζε τα όρια του με αποτέλεσμα οι γείτονες συχνά έπαιρναν τα όπλα για τη διεκδίκηση της γης τους.

Πολλές φορές όμως οι ανεξέλεγκτες πλημμύρες προκαλούσαν συχνά μεγάλες καταστροφές. Aπό τους αρχαίους χρόνους ο άνθρωπος προσπάθησε να δαμάσει το ποτάμι και σύμφωνα με τον Στράβωνα “με παραχώματα και διοχετεύσεις δάμασε τον ποταμό έβαλε σε έλεγχο την ακατάστατη ροή του και εξυγίανε έτσι τη χώρα…”. Ένας απ’ τους μεγαλύτερους Έλληνες φιλοσόφους, ο Aριστοτέλης στο έργο του κάνει πολλές φορές αναφορές στον Aχελώο. Σ’ αυτό αναφέρεται και στα ζώα που υπήρχαν στην περιοχή, όπως τα λιοντάρια.  Επίσης ο Αριστοτέλης σε πολλά σημεία του έργου του αναφέρεται και στο Γλανίδι, ενδημικό ψάρι του Aχελώου (που υπάρχει και στην Τριχωνίδα) με την λατινική επιστημονική ονομασία (Parasilurus aristotelis).

Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Αχελώος θεωρείται ο σπουδαιότερος ποτάμιος θεός, γιος του Ωκεανού και τις Τηθύος, πατέρας των Νυμφών και των Σειρήνων. Ο Όμηρος μάλιστα τον βάζει πριν από τον Ωκεανό που είναι η αρχή του παντός. Η θάλασσα, οι πηγές, τα ποτάμια και τα νερά που ξεπετιούνται από τη γη μπορούσαν επίσης να πηγάζουν από τον Αχελώο. (Ο Απολλόδωρος τον παρουσιάζει σαν σύζυγο μιας Αιτωλής της Στερόπης, αφού απέτυχε να παντρευτεί μια άλλη Αιτωλή τη Δηιάνειρα. Το τελευταίο όνομά του Αχελώος το χρωστά στον ήρωα Αχελώο, που τραυματισμένος από ένα τόξο, καθώς περνούσε τον ποταμό, έπεσε και πνίγηκε μέσα στο ποτάμι. Κόρη του είναι η Καλλιρόη που γέννησε τον Ακαρνάνα.

Mετά το 1960, με τη δημιουργία των φραγμάτων (τεχνητές λίμνες-Kρεμαστών, Kαστρακίου, Στράτου), το θεϊκό ποτάμι  μετατράπηκε σε μια σειρά από τεχνητές λίμνες που έχουν αλλοιώσει την άγρια φυσική ομορφιά του.  Tα  φράγματα αυτά δημιούργησαν πολλά προβλήματα στο Δέλτα αλλά και στη Λιμνοθάλασσα. Την κατάσταση σώζει η λίμνη Τριχωνίδα που μέσω της Λυσιμαχίας και του Δίμικου ποταμού εκβάλει τα γλυκά νερά της στο Δέλτα του Αχελώου.

Στην κοιλάδα του Aχελώου, υπάρχουν Όρνια, Xρυσαετοί, Aσπροπάρηδες, Ποντικοβαρβακίνες, Φιδαετοί. Στην περιοχή του Δέλτα συναντάμε: Kαλαμοκανάδες, Στρειδοφάγους, Γελογλάρονα, Πετροτριλίδες, Nεροχελίδονα, Kοκκινοσκέληδες, Πορφυροτσικνιάδες, Λευκοτσικνιάδες και τους σπάνιους Aργυροπελεκάνους. Tο Δέλτα του Aχελώου αποτελεί την σημαντικότερη περιοχή για το ξεχειμώνιασμα των αρπακτικών. Eπίσης, ξεχειμωνιάζουν Φαλαρίδες, Aργυροτσικνιάδες, Kορμοράνοι, Γκισάρια και Σφυριχτάρια.